“Voor wie het kussen te laken is”, door Jacco Kroon

Vooral vrouwen ergeren zich aan het wangkussen bij verjaardagen en recepties. Verkoudheid is de meest gebruikte truc om onder zoenen uit te komen. Over de strategie hoe fysiek contact te vermijden.

Sinds de opkomst van de Brabantse drieklapper in de jaren tachtig hebben Nederlanders alle schroom op zoengebied laten varen. Niet alleen in de privésfeer wordt er meer dan ooit op los gezoend, ook op het werk gaat geen verjaardag of promotie voorbij zonder dat het feestvarken onder tientallen wangkussen bedolven wordt.

Dolph Kohnstamm, oud-hoogleraar psychologie en schrijver van het Cultureel Woordenboek, ergert zich mateloos aan deze wildgroei. „Het is een epidemie, zoiets als de vogelgriep.” Als tegenwicht is Kohnstamm enkele jaren geleden een website gestart, waar mensen zoenbuttons kunnen bestellen die aangeven of ze één, twee, drie of helemaal niet gezoend willen worden. „Rond Nieuwjaar zie je altijd een enorme piek.”

Vooral vrouwen storen zich aan gezoen op het werk is de ervaring van etiquettedeskundige voor bedrijven Lilian Woltering. „Die vinden het vaak vervelend en overdreven. Mannen hoor ik er nooit over.” Toch zeggen weinig vrouwen ronduit tegen hun collega’s dat ze er geen zin in hebben, meent Kohnstamm. „Ze zijn bang om voor stijve trut versleten te worden.”

Hoe red je je elegant uit naarstige zoensituaties op kantoor? Wie mag het initiatief nemen? En wat als twee collega’s juist dolgraag willen zoenen? Een korte handleiding aan de hand van praktijkvoorbeelden.

Case 1

Het hele reclamebureau heeft zich rond het kopieerapparaat verzameld. De directeur steekt de loftrompet af over werknemer X: de vele klanten die zij heeft binnengehaald en hoe goed zij mensen kan motiveren. Hij glimlacht naar accountmanager Chantal als hij onthult dat zij werknemer X is en de directie heeft besloten haar tot hoofd marketing te promoveren. Chantals initiële blijdschap slaat om als collega’s met getuite lippen op haar afstormen om haar te feliciteren. Chantal houdt haar verjaardag al jaren geheim en slaat elke receptie over om zoenende collega’s te ontlopen, maar dit keer lijkt er geen ontkomen aan.

Kohnstamm: „Het overvalt haar, dus je kunt niet meer roepen ‘jongens, ik ben verkouden’, een truc die goed werkt bij verjaardagen en de gevreesde nieuwjaarszoengolf. In dit geval zou Chantal in tranen kunnen uitbarsten van ontroering. Iemand die huilt, zoen je niet meer.”

Woltering: „Even doorbijten, Chantal. Dit is echt heel hartelijk bedoeld en het is een mooi moment in je carrière. Behalve als je allergisch bent en blaren krijgt van zoenen, zou ik het hier bijna afraden om afwerend te reageren.”

Case 2

Het traditionele kerstdiner van de bank was weer een groot succes; de speeches waren nog spitsvondiger en wijn vloeide nog rijkelijker dan in andere jaren. Na sluitingstijd beginnen de laatst overgebleven medewerkers enthousiast te afscheidzoenen. Secretaresse Marjolein heeft daar op zich geen problemen mee. Alleen chef krediet Anton zoent ze liever niet. Die grijpt dit soort momenten altijd aan om zijn vochtige lippen net iets te nadrukkelijk op haar wang te drukken.

Kohnstamm: „Bij een losse sfeer wordt het voorkomen van zoenen een stuk lastiger. Het is sowieso onverkoopbaar om slechts één persoon niet te zoenen. Marjolein kan zeggen dat ze niet zoent omdat ze veel te veel gedronken heeft en niemand haar dranklucht wil aandoen. En dan snel weg.”

Woltering: „Marjolein kan door in de lucht te kussen, zorgen dat ze uit Antons buurt blijft. Ik krijg regelmatig klachten over mannen die felicitaties of uitjes aangrijpen om vrouwelijke collega’s kleffe zoenen te geven. Luchtkussen of een hand geven en je arm gestrekt houden, is meestal afdoende om dit te voorkomen. Zo niet, dan kun je het beste met een humoristische opmerking een streep in het zand trekken.”

Case 3

Klaas sluit aan in de rij om zijn collega Hermien, die naast een doos moorkoppen staat, te feliciteren. Hoewel Klaas nog niet zo lang bij het accountantskantoor werkt, begint hij sociaal warm te draaien. Zeker met Hermien begint een collegiaal-vriendschappelijke band te ontstaan. Klaas twijfelt. Moet hij Hermien zoenen met het risico dat hij te vrijpostig overkomt? Of moet hij haar een hand geven met het risico dat Hermien hem erg afstandelijk vindt?

Kohnstamm: „Geen vrouw heeft een hand ooit als beledigend ervaren, dus ik zou hier zeker voor de veilige weg kiezen. Als Klaas heel charmant is, kan hij ook een handkus geven. Maar dat moet je wel beheersen; de lippen mogen de hand niet raken.”

Woltering: „Gewoon een hand geven. Als iemand hier het initiatief kan nemen om te zoenen, is dat Hermien. In het algemeen neemt de hogere persoon het initiatief. De vrouw is daarbij hoger dan de man, de oudere hoger dan de jongere en de directeur hoger dan de boekhouder. Als het onduidelijk is, geeft een groot leeftijdsverschil de doorslag.”

Case 4

De vlam is in de pan geslagen tussen Fred en Margot, twee opkomende sterren bij een ministerie. Ze snappen prima dat ze hun amoureuze gevoelens beter buiten kantooruren kunnen botvieren. Maar de aantrekkingskracht is te groot om het hele kantoordagen zonder een zoenpartij te stellen. Het ambitieuze koppel wil de kans dat het betrapt wordt wel zoveel mogelijk beperken. Waar in het gebouw moeten ze hun heil zoeken?

Kohnstamm: „Als het dan echt moet: het invalidentoilet. Dat wordt meestal nooit gebruikt.”

Woltering: „Regel één: zoen niet op kantoor. Regel twee: zie regel één. Niet in de bezemkast, niet in de auto op de parkeerplaats. Vroeg of laat word je gespot. Alleen de lift misschien; die kun je stopzetten. Maar dat is heel asociaal naar je bedrijf toe.”